Ήταν ο τρελός επιστήμονας του σχολείου. Μονόχνωτος, ατημέλητος, αφηρημένος. Μαθηματικός, ονόματι Παπακωνσταντίνου. Όταν σχολούσαμε, έβαζε μαθητές του να βρουν το αυτοκίνητο του, γιατί δε θυμόταν που είχε παρκάρει. Αισθανόμασταν τυχεροί που δεν τον είχε το τμήμα μας. Ήταν, λέγανε, “παράξενος“. Ώσπου μια μέρα, μπήκε στην αίθουσα για να καλύψει το κενό ενός καθηγητή μας που έλειπε. Ωχ! Δαγκωθήκαμε όλοι. Αυτόν βρήκαν να στείλουν;
Πέρασαν 25 χρόνια και δεν έχω ξεχάσει πόση εντύπωση μου έκαναν τα λεγόμενα του. Κι όχι μόνο σε μένα. Όλη η τάξη έμεινε με τα φρύδια ανασηκωμένα και το στόμα ανοιχτό. Μας είπε για τους γεωμετρικούς τόπους, για το κανονικό σχήμα που σχηματίζεται αν στο χάρτη ενώσουμε τα μαντεία της αρχαιότητας. Μας εξήγησε, ότι στην αρχαία ελληνική γλώσσα κάθε γράμμα αντιστοιχεί σε κάποιον αριθμό κι ότι άθροισμα μιας λέξης της προσδίδει συγκεκριμένη εννοιολογική σημασία και κατ’ επέκταση μιας πρότασης, ενός κειμένου. Πολλά κι ενδιαφέροντα μας είπε ο κύριος Παπακωνσταντίνου. Κι από τυχεροί νιώσαμε άτυχοι που δεν τον είχαμε στο κανονικό πρόγραμμα. Μπας και μας βοηθούσε να αγαπήσουμε τα μαθηματικά με τη κρυφή γοητεία και τα ανείπωτα μυστικά;Αυτός και ελάχιστοι ακόμα, ήταν οι εξαιρέσεις ανάμεσα σε καθηγητές-βαρεμένους δημοσίους υπαλλήλους. Σε συνδυασμό με τα καταθλιπτικά σχολικά κτίρια και τις στείρες γνώσεις των βιβλίων, το σχολείο ήταν αγγαρεία. Ενίοτε, κάτεργο.
Κι από την άλλη: “Αν δεν μπεις εσύ στο πανεπιστήμιο, ποιος θα μπει;“, μου έλεγε η φιλόλογος. Όχι, δε θέλω, σκεφτόμουν. Η γνώση δεν είναι στο πανεπιστήμιο. Η γνώση είναι στη ζωή, στο δρόμο, στις εμπειρίες. Είμαι πολύ μικρή για να ξέρω τι θα γίνω, όταν μεγαλώσω. Να ζήσω, θέλω…. Μέχρι σήμερα – ίσως τώρα περισσότερο από πότε- αντικρίζω με θλίψη τα λυκειόπαιδα έξω από τα φροντιστήρια. Πέρασαν 12 χρόνια από την πολύτιμη ζωή τους υποχρεωμένα να παπαγαλίζουν κι όχι να κατανοήσουν πληροφορίες συχνά άχρηστες και λανθασμένες. Να σηκώσει το χέρι όποιος
ενήλικας θυμάται την έκταση της λίμνης Τιτικάκα, πόσοι στρατιώτες αριθμούσαν τη στρατιά του Δράμαλη, πότε έγινε η δεύτερη Εθνοσυνέλευση, ποιος είναι ο τύπος της ταχύτητας κτλ… κτλ… και τώρα, τρώνε τα καλοκαίρια τους στα φροντιστήρια, αφού “εκεί γίνεται δουλειά”. Στο σχολείο, απλώς πηγαινοέρχονται για να μη μείνουν από απουσίες. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι απαξιωμένο τόσο από τους μαθητές, όσο κι από τους καθηγητές. Το φροντιστήριο να ‘ναι καλά και το πορτοφόλι των γονέων, που επενδύουν στα παιδιά τους την κοινωνική τους καταξίωση και το κλείσιμο των δικών τους λογαριασμών με τα απωθημένα τους.
Και στο κάτω κάτω, η Παιδεία δεν μονοπωλείται από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Όταν λέμε για κάποιον, ότι έχει παιδεία δεν το λέμε διαβάζοντας το βιογραφικό του με τα πτυχία, τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, την προϋπηρεσία… αλλά, ότι έχει μια καλλιέργεια πέραν της ακαδημαϊκής μόρφωσης. Μία γνώση που δε διδάσκεται ούτε στα δημόσια ιδρύματα, ούτε στα φροντιστήρια με τα κοφτά και επιβλητικά ονόματα (σύμβολα σίγουρης επιτυχίας. Σε τι;).
Ανεκπαίδευτοι βγήκαμε από τα σχολεία, ανεκπαίδευτη βγαίνει και η πλειοψηφία των παιδιών, ακόμα. Τυχερά όσα απ’ αυτά βρήκαν στο δωδεκάχρονο δρόμο τους κάποιους αληθινούς δασκάλους με πραγματική παιδεία. Μόνο αυτούς έχω να θυμάμαι από τα σχολικά μου χρόνια. Και μυρωδιές.
Ξεφυλλίζοντας το καινούριο βιβλίο.
Το φρέσκο χαρτί των τετραδίων.
Η μυρωδιά των βιβλιοπωλείων.
Ακόμα μπαίνω σε κάποια, στα μέσα του Σεπτέμβρη, για να χαζέψω τις σβήστρες, τα μολύβια, τα τετράδια…
Αλλά, σ’ ένα τέτοιο σχολείο δεν θα ‘θελα να ξαναπάω.