Νοσταλγώντας τον Σποκ

Αν παίζει το σύμπαν ζάρια, ρίχνει κάτι απίστευτες ζαριές που το δέος του αποτελέσματος σε πείθει ότι πρέπει να υπάρχει ένας κάποιος θείος σχεδιασμός. Πώς να το αμφισβητήσεις; Είσαι ο Λέοναρντ Νίμοϊ, ένας ηθοποιός β’ και γ’ ρόλων σε περαστικές, αδιάφορες παραγωγές, είναι 1965 και δοκιμάζεις τον ρόλο του Βουλκάνιου κύριου Σποκ, στην τηλεοπτική σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek. Καταλήγεις μια διεθνώς αναγνωρισμένη εικόνα που θα γεφυρώνει δεκαετίες μεταξύ δύο αιώνων, εμπνέεις εκατομμύρια ανθρώπων που σε λατρεύουν και σε ξέρουν αμέτρητοι άσχετοι με το φανταστικό, όπου είσαι πιθανά ο μόνος εξωγήινος που παραδέχονται. Είσαι ο Λέοναρντ Νίμοϊ, ο Σποκ, ο άνθρωπος και η εικόνα, δύο φύσεις σε μια αδιαχώρητη παντοτινή μνήμη.

Leonard-NimoyΠοιος ήταν όμως ο άνθρωπος πίσω από τον Σποκ; Ήταν μόνο ο ηθοποιός, ο κατοπινός σκηνοθέτης, ο ποιητής, ο συγγραφέας, ο στιχουργός και τραγουδιστής, ο φωτογράφος, αυτή η σίγουρα ανήσυχη καλλιτεχνική φύση και πόσες σελίδες χρειάζονται για να τον περιγράψουν δικαίως; Το παρόν άρθρο δεν θα τολμήσει να δώσει αυτές τις απαντήσεις, παρά μόνο θα εκφράσει, με τον τρόπο του, την αγάπη του προς την εικόνα του ανθρώπου που δεν συνάντησε ποτέ, και ένα ευχαριστώ για την τροφή στη φαντασία και στα όνειρα του γράφοντος που εκείνη η εικόνα τροφοδότησε. Ο Leonard Simon Nimoy γεννήθηκε στις 26 Μαρτίου του 1931 στη Βοστώνη. Ήταν γιος εβραίων μεταναστών από την Σοβιετική Ένωση. Η μητέρα του ήταν νοικοκυρά και ο πατέρας του, Max Nimoy, ήταν μπαρμπέρης. Είχε και έναν μεγαλύτερο αδελφό, τον Melvin. Ο Λέοναρντ ξεκίνησε να παίζει στο θέατρο της γειτονιάς του από την ηλικία των 8. Οι γονείς του θέλανε το παιδί τους να πάει κολέγιο και να σπουδάσει ένα σταθερό επάγγελμα, αν και ο πατέρας συμβούλευε τον γιο του να μάθει το ακορντεόν, που το θεωρούσε σίγουρη πηγή εισοδήματος. Ήταν τελικά ο παππούς του που τον ενθάρρυνε να ακολουθήσει την ηθοποιία. Ο Λέοναρντ κατάφερε να βάλει στην άκρη 600 δολάρια πουλώντας ηλεκτρικές σκούπες και ακολούθησε μαθήματα ηθοποιίας στο Κολέγιο της Βοστώνης. Μια ζωή από εμπειρίες στο σανίδι και μικροί ρόλοι σε τηλεοπτικές σειρές και κινηματογραφικές ταινίες τρίτης διαλογής όπου συνήθως έπαιζε τον κακό, δεν έδειχνε να τον οδηγεί πουθενά. Το 1952 έπαιζε τον Νάραμπ, έναν Αριανό, στο κινηματογραφικό σήριαλ της Republic «Zombies of the Stratosphere». Παντρεμένος και με δύο παιδιά τότε, για να ζήσει την οικογένεια του έκανε παράλληλα όποια δουλειά του ερχόταν εύκαιρη: διανομέας εφημερίδων, υπάλληλος σε pet shop, ταξιτζής.
Η τηλεοπτική σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek έκανε πρεμιέρα στην Αμερική το 1966. Ο Λέοναρντ Νίμοϊ συμμετείχε ως δεύτερο όνομα, στο ρόλο του εξωγήινου Σποκ, από τον πλανήτη Βούλκαν. Μέλος του γήινου διαστημόπλοιου Έντερπραϊζ, ο Σποκ καταγόταν από πατέρα Βουλκάνιο και Γήινη μητέρα, ένας συνδυασμός που προξενούσε συχνά στον χαρακτήρα μια εσωτερική σύγκρουση. Αιτία η λογική και ψύχραιμη φύση των Βουλκάνιων σε αντίθεση με την συναισθηματικά φορτισμένη ανθρώπινη πλευρά του. Ήταν αυτές οι πτυχές του ρόλου που άγγιξαν κυρίως το κοινό της σειράς και έκαναν τον Νίμοϊ πιο δημοφιλή και από τον πρωταγωνιστή της σειράς, τον William Shatner ως Captain Kirk, ή και από όλο τον θίασο του Star Trek. Από τον δεύτερο κιόλας κύκλο της, η σειρά αντιμετώπισε προβλήματα τηλεθέασης και η Paramount ετοιμάστηκε να την ακυρώσει. Μόνο μια καμπάνια αλληλογραφίας από οπαδούς κατάφερε να σώσει το Star Trek και να του δώσει άλλη μια χρονιά. Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε και στον τρίτο κύκλο, αυτή τη φορά όμως η ακύρωση ήταν αμετάκλητη. Με μόνο τρεις κύκλους ζωής, το Έντερπραϊζ σταμάτησε τα ταξίδια του το 1968. Το στούντιο, για να ανακάμψει τις οικονομικές του απώλειες, μοίρασε τη σειρά στις εντόπιες και διεθνής αγορές, ξεκινώντας τον κύκλο των επαναληπτικών μεταδόσεων σε κανάλια των Ηνωμένων Πολιτειών και του εξωτερικού. Ήταν σε αυτές τις επαναλήψεις που το Star Trek θα αποκτούσε ένα επιπρόσθετο, μεγαλύτερο και πιο φανατικό κοινό. Όταν ο «Πόλεμος των Άστρων» και οι «Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου» άλλαξαν την εικόνα της κινηματογραφικής ψυχαγωγίας παγκοσμίως, η Paramount αποφάσισε να επενδύσει στη νέα τάση με το «Star Trek – Η Ταινία». Δέκα μόλις χρόνια μετά το τελευταίο τηλεοπτικό επεισόδιο, το 1979, ο Λέοναρντ Νίμοϊ θα επέστρεφε να ξαναφορέσει τα μυτερά αφτιά του Βουλκάνιου Σποκ.
Και ήταν βαριά και ασήκωτα αυτά τα αφτιά, που τόσο άρρηκτα συνδέθηκαν με τον άνθρωπο, που ήθελε και πάσχιζε να ξεφορτωθεί τον Σποκ αλλά δεν μπορούσε. Θα του έπαιρνε περίπου είκοσι χρόνια για να συμφιλιωθεί ο Νίμοϊ με τον μύθο, μια ειρήνη θα λέγαμε στην εσωτερική αυτή σύγκρουση ανθρώπου και κοινωνικής περσόνας, τόσα χρόνια δηλαδή όσο και το διάστημα ανάμεσα σε δύο αυτοβιογραφίες που έγραψε ο ηθοποιός. Το «Δεν Είμαι ο Σποκ» (I Am Not Spock) του 1975 και το «Είμαι ο Σποκ» (I Am Spock) το 1995. Όπως είχε πει ο ίδιος ο ηθοποιός, ο χαρακτήρας του Σποκ, τον οποίο έπαιζε δώδεκα με δεκατέσσερις ώρες την ημέρα, πέντε μέρες την εβδομάδα, επηρέασε την προσωπικότητα του στην ιδιωτική του ζωή. Κάθε Σαββατοκύριακο, την εποχή που πρωτοπαιζόταν η σειρά, συμπεριφερόταν ως Σποκ όλο το Σάββατο και αρχές Κυριακής, πιο «λογικός», ψύχραιμος, σκεφτικός, με καταπιεσμένα συναισθήματα. Μόνο κατά το απόγευμα της Κυριακής έσβηνε ο Σποκ και επέστρεφε ο φυσιολογικός Νίμοϊ, για να ξεκινήσει ο ίδιος κύκλος από την επόμενη Δευτέρα. Χρόνια μετά το τέλος της σειράς θα παρατηρούσε Βουλκάνια προφορά στην ομιλία του, και άλλες επιρροές του ρόλου στις κοινωνικές του συμπεριφορές. Ο ηθοποιός σαφώς βίωσε κρίσεις ταυτότητας σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Αναρωτιόταν τότε αν έπρεπε να αποδεχτεί τον Σποκ ή να πολεμήσει όλη αυτή τη «λατρεία» που δεχόταν από τους θαυμαστές του. Και έβλεπε ότι δεν είχε καν το δικαίωμα της επιλογής. To Star Trek και ο Σποκ είχαν τη δική τους ανεξάρτητη ζωή και ο Νίμοϊ δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για να το αλλάξει αυτό. Μέχρι την δεύτερη του βιογραφία, ο Νίμοϊ είχε αντιληφθεί ότι ερμηνεύοντας τον Σποκ είχε συμβάλλει και ο ίδιος στο πως θα αντιδρούσε ο χαρακτήρας σε ορισμένες καταστάσεις, και αντιστρόφως, ο Νίμοϊ ως άνθρωπος, πήρε αποφάσεις στη ζωή του και ενήργησε με τρόπους που δεν θα έκανε ποτέ αν δεν είχε υπάρξει πρώτα Σποκ. Είχε δηλαδή απορροφήσει τον φανταστικό κύριο Σποκ στην συμπεριφορά του, διατηρώντας μια απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και την φαντασία.
Ο πλέον πασίγνωστος Βουλκάνιος χαιρετισμός με το χέρι, ήταν ένα εφεύρημα του ίδιου του Νίμοϊ για τον διάσημο ρόλο του. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τον τρόπο που ο ραβίνος δίνει την ευλογία του σε μια συγκεκριμένη τελετή στη λειτουργία των Ορθοδόξων Εβραίων. Σε μια επίσκεψη στη συναγωγή με τον παππού του, ο μικρός Λέοναρντ είχε εντυπωσιαστεί από την χειρονομία, που θεωρείται δύσκολη για να την πετύχει εύκολα ο καθένας χωρίς άσκηση.
Μετά το τέλος του Star Trek το 1968, ο Λέοναρντ Νίμοϊ ασχολήθηκε με την μουσική, που έδωσε σαν αποτέλεσμα πέντε άλμπουμ. Τα «Mr. Spock’s Music from Outer Space» και «Two Sides of Leonard Nimoy», τραγούδια επιστημονικής φαντασίας όπου ο Νίμοϊ τραγουδούσε ως Σποκ. Στα υπόλοιπα τρία ερμηνεύει δημοφιλή παραδοσιακά τραγούδια, ανάμεσα τους και το I Walk the Line του Johnny Cash. Πολλά από τα τραγούδια που ακολούθησαν ήταν σε δικούς του στίχους. Από παιδί επίσης είχε μια αγάπη για την φωτογραφία, καθώς σε ηλικία 13 ετών είχε επανακατασκευάσει μια δική του κάμερα. Μετά το Star Trek και το τηλεοπτικό Mission Impossible, σκεπτόμενος σοβαρά να κάνει αλλαγή καριέρας, θέλησε να ασχοληθεί σοβαρά με την φωτογραφία και πήρε μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. Τα έργα του εντυπωσίασαν και έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις και μουσεία της πατρίδας του, Μασαχουσέτης. Το 2002 εξέδωσε το «Shekhina Project», μια φωτογραφική μελέτη της θηλυκής πλευράς του Θεού, εμπνευσμένη από την Καμπάλα. Οι αντιδράσεις υπήρξαν από ενθουσιώδης μέχρι και καταδικαστικές. Ο Νίμοϊ δήλωσε ότι δεν τον ενόχλησαν ή τον εξέπληξαν τα αρνητικά σχόλια, αλλά στενοχωρήθηκε από την μανία των διαμαρτυριών από τους Ορθόδοξους Εβραίους που τόσο έδειχναν να θέλουν να ελέγξουν την ελεύθερη σκέψη. Ο ηθοποιός ασχολήθηκε και με την σκηνοθεσία, κρατώντας το τιμόνι του τρίτου και τέταρτου κινηματογραφικού Star Trek. Η πιο δημοφιλής και ταμιακά μεγάλη επιτυχία του ήταν το «Three Men and a Baby» του 1987. Εκτός από τις βιογραφίες του, έγραψε και αρκετές συλλογές ποίησης που εξέδωσε μαζί με τις φωτογραφίες του.
Λίγες μέρες πριν τον θάνατο του στις 27 Φεβρουαρίου 2015, ο Λέοναρντ Νίμοϊ μοιράστηκε λίγη από την ποίηση του με το κοινό του στο twitter. «A life is like a garden. Perfect moments can be had, but not preserved, except in memory. LLAP*» έγραψε στο τελευταίο του μήνυμα. Η ζωή είναι σαν ένας κήπος. Θα υπάρξουν τέλειες στιγμές, αλλά δεν θα διατηρηθούν, παρά μόνο στη μνήμη.
Μακροζωία και Πρόοδος.
*Live long and prosper
(Βουλκάνιος χαιρετισμός)

Astronaut_Salutes_Nimoy_F rom_Orbit - ¡ÌÙfl„Ò·ˆÔ

[Στη φωτογραφία ο αστροναύτης της NASA Terry W. Virts, μαθαίνοντας τον θάνατο του Νίμοϊ, στέλνει τον Βουλκάνιο χαιρετισμό από την τροχιά της Γης στην πατρίδα του ηθοποιού την Βοστώνη, όπως διακρίνεται κάτω από τον διεθνή διαστημικό σταθμό.]

Μοιραστείτε: