Μάγισσες φέρτε βότανα

(στις μαγισσούλες και τη δασκάλα τους)

«Μάγισσες φέρτε βότανα
τον πόνο μου να γιάνω
την έπαθα κι αγάπησα
μα δε το ξανακάνω.
Μάγισσες το κορίτσι μου
Τώρα δε μ’ αγαπάει,
με γέλασε, με πρόδωσε,
με άφησε και πάει.
Μάγισσες όπως μ’έλιωσε
Έτσι κι αυτή να λιώσει
Και το κακό που μου ‘κανε
Να τ’ ακριβοπληρώσει.»

Ο πόνος της προδοσίας στον έρωτα είναι από τους πιο φλογερούς και δυσβάσταχτους. Γιατρός ειδικευμένος στην αντιμετώπισή του δεν υπάρχει! Έτσι, ο λαϊκός τραγουδιστής αναζητά τα βότανα των μάγισσα για να γιατρέψει τη πληγή της απόρριψης, αλλά και για να εκδικηθεί. Είναι, λοιπόν, τα βότανα ικανά να θεραπεύσουν έναν από τους μεγαλύτερους πόνους; Από την άλλη, είναι επίσης ικανά να προκαλέσουν μεγάλο κακό; Τη χρήση τους τη γνωρίζουν οι μάγισσες; …μπρρρ!!!
Για την ιστορία
Στις παραδόσεις των λαών η βοτανοθεραπεία ήταν διαδεδομένη και οικεία. Οι Ινδοί, οι Αιγύπτιοι, οι Εβραίοι, οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και κυρίως οι Άραβες ήταν εκείνοι που συγκέντρωσαν πλούτο γνώσεων για τη θεραπευτική βοτανολογία. Με την εξάπλωση του Χριστιανισμού πολεμήθηκε ό,τι θεωρήθηκε «ειδωλολατρικό» και η αρχαία γνώση των βοτάνων όχι μόνο παραγκωνίστηκε, αλλά και συκοφαντήθηκε. Οι έχοντες αυτή τη γνώση αποκαλέστηκαν μάγοι, αλλά …κυρίως μάγισσες.(Αχ! αυτές οι γυναίκες… Πάντα πονηρές, κακές, δόλιες, σατανικές, Εύες… ) Και κάηκαν στην πυρά. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι θρησκείες οικειοποιήθηκαν –έστω και συμβολικά, αλλά όχι άστοχα- τη χρήση των βοτάνων. Ο βασιλικός για παράδειγμα, είναι γνωστός από την αρχαιότητα για τις σημαντικές θεραπευτικές του ιδιότητες σύμφωνα με το Διοσκουρίδη. Βοηθάει στη μνήμη, βελτιώνει τη κυκλοφορία του αίματος, χαλαρώνει το σώμα, είναι αντικαταθλιπτικός. Στην πατρίδα του, την Ινδία, θεωρείται ιερός και καλλιεργείται έξω από τους ναούς. Στην Ελλάδα, είναι σε όλους μας γνωστή η εικόνα του ιερέα που ευλογεί τους μαθητές την πρώτη μέρα της σχολικής χρονιάς τινάζοντας ένα ματσάκι βασιλικού ραντισμένου με αγιασμό. Ευτυχώς, κάποια τάγματα μοναχών και ιδιαίτερα οι Βενεδικτίνοι εργάστηκαν πάνω στη παραδοσιακή γνώση της βοτανοθεραπείας και την εξέλιξαν. Στις μέρες μας κυκλοφορούν στο εμπόριο μοναστηριακά βοτανικά σκευάσματα όπως ηδύποτα και ελιξίρια μακροζωίας. Οι συνταγές τους είναι παλιές, μυστικές και επτασφράγιστες. Στην πορεία της ιστορίας, φορείς εξουσίας, όπως ο Καρλομάγνος κράτησαν ζωντανή στην αυλή τους τη γνώση της βοτανοθεραπείας ή προσωπικότητες της επιστήμης και της φιλοσοφίας, όπως ο Παράκελσος, συνέβαλαν ώστε να ξαναδιαβάσουν οι κλασικοί της αρχαιότητας: ο Ιπποκράτης και ο Διοσκουρίδης. Στις μέρες μας η θεραπευτική βοτανολογία κερδίζει έδαφος συνεχώς και ταυτόχρονα έχει ανοίξει ένας διάλογος ανάμεσα στη φυσική θεραπευτική και στην κλασική ιατρική.
Η Απορία
Είχα τη ψευδαίσθηση ότι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες της Ιατρικής διδάσκονται τον Ιπποκράτη. Η συλλογιστική μου απλούστατη: αφού δίνουν τον όρκο του Ιπποκράτη σίγουρα γνωρίζουν και το έργο του. Αμ, δε! Ο πατέρας της ιατρικής, ου τόσο περήφανοι ως Έλληνες είμαστε γι’ αυτόν, δε διδάσκεται στην Ιατρική. Πρόσφατα, έμαθα ότι ο όρκος του τείνει να καταργηθεί σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Γιατί άραγε;
Τα τραγούδια λένε την αλήθεια
Όμως η παλιά γνώση πέρασε στη παράδοσή μας κι ένας τρόπος που αυτή εκφράζεται είναι και τα τραγούδια. Τα δημοτικά μας τραγούδια είναι γεμάτα μαντζουράνες, βασιλικούς και δυόσμους. Αλλά και τα μεταγενέστερα, ακόμα και τα σύγχρονα. Τα ρεμπέτικα «εξειδικεύτηκαν» σε ένα βότανο και υπάρχει ξεχωριστή κατηγορία τραγουδιών: »τα χασικλίδικα» ή «απαγορευμένα». Υπάρχουν όμως και οι γενικεύσεις, όπως η αναφορά στο βάλσαμο: «βάλε μου να πιω απ΄το πιοτό το δυνατό, της λησμονιάς το βάλσαμο», τραγουδάει ο Δ. Μητρόπονος. Κι ενώ υπάρχει βότανο που λέγεται βάλσαμο (ή βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο) το όνομά του χρησιμοποιείται για να δηλώσει αυτό που ανακουφίζει, αυτό που γιατρεύει. Το βάλσαμο, εξάλλου), έχει δεκάδες θεραπευτικές ιδιότητες. Μεγάλη είναι και η λίστα των λεγόμενων έντεχνων τραγουδιών που αναφέρονται σε βότανα: «Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα…» τραγουδάει η Μ. Φαραντούρη στον «εφιάλτη της Περσεφόνης», σε στίχους Ν. Γκάτσου και μουσική Μ. Χατζιδάκι. «Ο Αριστοφάνης που γύρισε από τα θυμαράκια», υπογράφει το δίσκο του ο Δ. Σαββόπουλος, «θα ‘χει θυμάρι στα μαλλιά, κράνα για σκουλαρίκια», λέει για τον «Πεχλιβάνη» του ο Θ. Παπακωνσταντίνου, «ρουμ, παπαρούμ, παπαρούμ, παπαρούνα», τραγουδούν εν χορώ οι Κατσιμιχαίοι στο παραμύθι τους «η αγέλαστη πολιτεία και οι καλικάντζαροι», «σου ‘φερνα στρείδια απ΄τ΄Ασπρονήσι, σου ‘φιαχνα τσάι γιασεμιού», λέει στο αντικείμενο του πόθου της η Αρλέτα, μα αυτό ήταν συνηθισμένο σε φασολάδες και τουρλού…
Από τη Κίνα έρχομαι…
Έχει επικροτήσει ότι βότανο ονομάζουμε το φυτό εκείνο το οποίο έχει θεραπευτικές και φαρμακευτικές ιδιότητες. Όμως και τα στρείδια της Αρλέτας θεωρούνται βότανα. Στα «κλασικά των θεραπευτικών ουσιών», ένα από τα πρώτα κινέζικα βιβλία (1ος ή 2ος αιώνας μ.Χ.) καταγράφονται 365 θεραπευτικές συνταγές, που οι περισσότερες παρασκευάζονται με φυτά αλλά και με μέταλλα, ορυκτά και ζωικές ουσίες. Έτσι, προκύπτει ένας ευρύτερος ορισμός, που θεωρεί βότανο οποιοδήποτε φυσικό προϊόν έχει θεραπευτικές ιδιότητες.
…Και στη κορφή κανέλλα.
…και τώρα που το ξανασκέφτομαι ίσως όλα τα φυσικά προϊόντα να είναι βότανα. Και μόνο με η ύπαρξή τους έχει θεραπευτικά αποτελέσματα αφού συμβάλλουν στη διατήρηση της συνοχής της φυσικής αλυσίδας. Ο άνθρωπος έχει απομακρυνθεί στο άπειρο απ΄αυτό το ένστικτο. Για μένα, ένας καλός λόγος για να γνωρίσουμε τα βότανα είναι να προσπαθήσουμε να επανασυνδεθούμε με το φυσικό μας περιβάλλον.

Μοιραστείτε: